ZUS wspiera mamy na każdym etapie macierzyństwa

Zasiłek macierzyński to świadczenie, którym rodzice mogą się podzielić. Jednak tylko kobieta można otrzymać go jeszcze przed narodzinami dziecka. Okres jego pobierania zależy m.in. od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie lub przyjętych na wychowanie. Dzień Matki to dobra okazja by przypomnieć o uprawnieniach i przywilejach jakie przysługują młodym rodzicom.

Łączny czas pobierania zasiłku macierzyńskiego zależy od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie lub przyjętych na wychowanie. W przypadku jednego dziecka to aż 61 tygodni urlopu: 20 tygodni urlopu macierzyńskiego oraz 41 tygodni urlopu rodzicielskiego. Z całej przysługującej puli maksymalnie 32 tygodnie może korzystać matka, natomiast 9 tygodni jest zarezerwowanych wyłącznie dla drugiego rodzica. Oznacza to, że kobieta nie może przejąć tej części urlopu, jeśli ojciec z niej nie skorzysta.

W przypadku narodzin lub jednoczesnego przyjęcia na wychowanie więcej niż jednego dziecka okres urlopu i pobierania zasiłku jest dłuższy. Rodzice bliźniąt mogą korzystać z 74 tygodni urlopu, a przy pięcioraczkach lub większej liczbie dzieci nawet z 80 tygodni. W tym przypadku również 9 tygodni urlopu rodzicielskiego przysługuje wyłącznie drugiemu rodzicowi.

Dłuższy urlop i zasiłek w szczególnych okolicznościach

W niektórych sytuacjach matka i ojciec mogą skorzystać z dłuższego urlopu rodzicielskiego, a tym samym przez dłuższy czas pobierać zasiłek macierzyński. Dotyczy to m.in. rodziców dzieci posiadających zaświadczenie „Za życiem”. W takim przypadku urlop rodzicielski może wynosić:

• 65 tygodni – przy urodzeniu lub przyjęciu na wychowanie jednego dziecka,
• 67 tygodni – w przypadku porodu mnogiego lub jednoczesnego przyjęcia na wychowanie więcej niż jednego dziecka,
• 62 tygodnie – przy przyjęciu na wychowanie starszego dziecka, do 7., 10. lub 14. roku życia, w zależności od sytuacji prawnej dziecka.

Dłuższy urlop dla rodziców wcześniaków i hospitalizowanych noworodków

Od 19 marca 2025 r. rodzice wcześniaków oraz dzieci urodzonych o czasie, które po porodzie wymagały pobytu w szpitalu, mogą skorzystać z uzupełniającego urlopu macierzyńskiego. Długość dodatkowego czasu przeznaczonego na opiekę nad dzieckiem zależy od tygodnia ciąży, masy urodzeniowej noworodka oraz czasu jego hospitalizacji.

Dodatkowy urlop może wynieść:

• do 15 tygodni – w przypadku dzieci urodzonych przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową nieprzekraczającą 1000 g,
• do 8 tygodni – dla dzieci urodzonych między 28. a 37. tygodniem ciąży z masą urodzeniową powyżej 1000 g oraz dzieci urodzonych o czasie, jeśli przebywały w szpitalu co najmniej dwa kolejne dni między 5. a 28. dniem życia.

Ile wynosi zasiłek?

Wysokość zasiłku macierzyńskiego zależy od rodzaju urlopu oraz terminu złożenia wniosku. Świadczenie wynosi:

• 100 proc. podstawy wymiaru – za okres urlopu macierzyńskiego lub urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
• 70 proc. podstawy wymiaru – za okres urlopu rodzicielskiego,
• 81,5 proc. podstawy wymiaru przez cały okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego – jeśli wniosek zostanie złożony w ciągu 21 dni od porodu, a co najmniej jeden dzień urlopu rodzicielskiego przypadnie w pierwszym roku życia dziecka,
• 100 proc. podstawy wymiaru – za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego.

W przypadku 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, które są zarezerwowane wyłącznie dla drugiego rodzica zasiłek zawsze wynosi 70 proc. podstawy wymiaru.

Jeśli rodzic nie wykorzysta ani jednego dnia urlopu rodzicielskiego objętego zasiłkiem w wysokości 81,5 proc. podstawy wymiaru w pierwszym roku życia dziecka, może złożyć wniosek o jednorazowe wyrównanie zasiłku za okres urlopu macierzyńskiego do 100 proc. podstawy wymiaru. W takiej sytuacji zasiłek za urlop rodzicielski będzie wypłacany w wysokości 70 proc. podstawy wymiaru.

ZUS udostępnił nowy poradnik dla rodziców i opiekunów

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał poradnik dla przyszłych i obecnych rodziców oraz opiekunów dzieci. Publikacja w przystępny sposób wyjaśnia zasady ubezpieczeń i świadczeń, odpowiada na nurtujące młodych rodziców pytania, a także krok po kroku wyjaśnia jak skorzystać z przysługujących uprawnień. Poradnik jest dostępny w wersji elektronicznej na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych