Stacja w Czyżewie była miejscem dramatu. Teraz ma powstać pomnik pamięci

Jak przekazano podczas obrad, projekt trafił wcześniej do Komisji Oświaty, Kultury, Sportu i Polityki Społecznej. Przewodnicząca komisji, radna Irena Wojtczuk, poinformowała, że inicjatorem i pomysłodawcą przedsięwzięcia jest Roman Kaczyński.

Pomnik ma przypominać o mieszkańcach ziemi czyżewskiej, w tym również o Żydach posiadających obywatelstwo polskie, którzy w wyniku okupacji niemieckiej zostali wywiezieni z Czyżewa. Dla wielu z nich miejscowa stacja kolejowa była ostatnim miejscem przed drogą do obozów, miejsc zagłady lub przymusowej pracy.

Podczas sesji radna Irena Wojtczuk przypomniała, że okres II wojny światowej był dla mieszkańców Czyżewa i okolicznych miejscowości czasem ogromnych dramatów.

Jak podkreślała, od 10 lutego 1940 roku do maja 1941 roku, w ramach czterech masowych deportacji, wywożono stąd obywateli Polski na Sybir i do Kazachstanu. Z kolei pomiędzy lipcem 1942 roku a listopadem 1943 roku transportowano z Czyżewa więźniów do obozu zagłady w pobliskiej Treblince. W czasie wojny mieszkańcy byli również kierowani na roboty przymusowe do Niemiec.

Podczas sesji odczytano również treść napisu, który miałby znaleźć się na pomniku:

„Pamięci Polaków wywiezionych z Ziemi Czyżewskiej na roboty przymusowe do Rzeszy Niemieckiej oraz Polaków i Żydów wywiezionych do niemieckich obozów koncentracyjnych i obozów zagłady w latach 1939-1945. Mieszkańcy gminy Czyżew. 23.08.2026 r.”

Data wskazana na płycie nie jest przypadkowa. 23 sierpnia obchodzony jest Europejski Dzień Pamięci Ofiar Stalinizmu i Nazizmu, nazywany także Międzynarodowym Dniem Czarnej Wstążki.

Słowa podziękowania do Romana Kaczyńskiego skierował podczas sesji Przewodniczący Rady Miejskiej w Czyżewie Robert Krakówko. Przytoczył przy tym słynne słowa Marszałka Józefa Piłsudskiego: „Naród, który nie szanuje swej przeszłości, nie zasługuje na szacunek teraźniejszości i nie ma prawa do przyszłości”.

Po głosowaniu głos zabrał również Roman Kaczyński. Dziękował radnym za przyjęcie uchwały i podkreślał, że sprawa upamiętnienia ofiar wojennych wywózek ma znaczenie nie tylko historyczne, ale także społeczne.

Jak dodał, jego inicjatywa była odpowiedzią na potrzebę pamięci o tych, którzy w czasie wojny zostali wywiezieni do niemieckich obozów koncentracyjnych, obozów zagłady oraz na roboty przymusowe.

Roman Kaczyński zwrócił się także z apelem do burmistrza Franciszka Kuczewskiego, aby 23 sierpnia tego roku zorganizować w Czyżewie obchody rangi wojewódzkiej Europejskiego Dnia Pamięci Ofiar Stalinizmu i Nazizmu. Zaproponował, by odbyły się one z ceremoniałem wojskowym oraz odczytaniem ustalonych nazwisk ofiar wywózek.

W swoim wystąpieniu zaapelował również o rozważenie możliwości wygospodarowania przestrzeni w nowym budynku Muzeum Ziemi Czyżewskiej. Miałoby to pomóc w utrwalaniu pamięci o mieszkańcach, którzy stali się ofiarami wojennych wywózek.

Uchwała w sprawie wzniesienia pomnika została przyjęta jednogłośnie przez wszystkich obecnych radnych. Oznacza to, że Czyżew zrobił ważny krok w stronę upamiętnienia tragicznej części swojej historii - historii, która przez lata była obecna przede wszystkim we wspomnieniach rodzin, lokalnych przekazach i pamięci najstarszych mieszkańców.