Do ZUS-u w Białymstoku wróciło ponad milion złotych po kontrolach zwolnień w pierwszym kwartale

W całym kraju w tym okresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził 111,6 tys. kontroli osób posiadających zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy. W ich następstwie wydano 5,3 tys. decyzji wstrzymujących dalszą wypłatę zasiłków chorobowych, a kwota wstrzymanych świadczeń wyniosła 9,8 mln zł. Ograniczenie podstawy wymiaru zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego do 100% przeciętnego wynagrodzenia przyniosło 73,8 mln zł i objęło 36,3 tys. osób. Łącznie kwota obniżonych i cofniętych świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w I kwartale 2026 r. wyniosła 83,6 mln zł.

Zwolnienie lekarskie to czas powrotu do zdrowia, a nie urlop

ZUS przypomina,  że zwolnienie lekarskie nie jest urlopem wypoczynkowym, w trakcie którego ubezpieczony może dowolnie dysponować  swoim czasem. Okres wskazany w zaświadczeniu  służy rekonwalescencji i odzyskaniu zdolności do pracy. W tym czasie nie wolno podejmować dodatkowej pracy ani wyjeżdżać na wakacje. Osoba chora może wykonywać jedynie podstawowe czynności życia codziennego, dostosowane do swojego stanu  zdrowia, takie jak wizyta u  lekarza, wyjście do apteki  czy  niezbędne zakupy spożywcze. Od 13 kwietnia br. można również wykonywać  czynności  incydentalne, jeśli w okresie zwolnienia wymagają tego istotne okoliczności.  Nie mogą one jednak wynikać z polecenia  pracodawcy. Wykonywanie pracy  w jednym miejscu zatrudnienia podczas zwolnienia lekarskiego wystawionego u innego pracodawcy, będzie możliwe dopiero od 1 stycznia 2027 roku, pod warunkiem że charakter obowiązków na to pozwali.

Jeśli podczas kontroli ZUS stwierdzi nieprawidłowości, może wydać decyzję  o odmowie prawa do zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego. Odmowa obejmuje cały okres zwolnienia lekarskiego, w którym ustalono uchybienia, lub pełen miesiąc pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Jeśli świadczenie zostało już wypłacone, ubezpieczony ma obowiązek je zwrócić. Z kolei w ramach kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy lekarz orzecznik ZUS może również skrócić zwolnienie. Jeśli uzna, że stan zdrowia pozwala na powrót do pracy, prawo do zasiłku przysługuje wyłącznie do dnia badania.

Działania niezgodne z przepisami

Kontrole zwolnień lekarskich w województwie podlaskim pokazują, że część ubezpieczonych traktuje okres chorobowego jako okazję do podejmowania dodatkowej pracy lub organizowania sobie ponadwymiarowego wypoczynku. Skuteczność kontroli prowadzonych przez ZUS rośnie między innymi dzięki sygnałom przekazywanym przez osoby, które zauważają nieprawidłowości. Coraz więcej kontroli rozpoczyna się na podstawie anonimowych zgłoszeń. Białostocki ZUS ujawnił liczne przypadki niewłaściwego wykorzystywania zwolnień lekarskich. Najczęstszym nadużyciem pozostaje wykonywanie pracy u innego pracodawcy. Kontrolerzy odnotowali również przypadek chorego pracownika, którego zastali podczas naprawy samochodu w warsztacie. Tłumaczył, że naprawia własne auto. Nieprawidłowości stwierdzono także u osoby wykonującej prace ogrodnicze na posesji, w tym przy budowie altanki ogrodowej. Podczas kontroli miał na sobie odzież roboczą i trzymał w ręku narzędzia. Z kolei zimą inny ubezpieczony odśnieżał posesję. Twierdził, że chciał jedynie zadbać o schody, jednak odśnieżony był już teren wokół całego domu.